Παράταση παράδοσης της πρώτης άσκησης.

Νέα ημερομηνία παράδοσης-παρουσίασης της άσκησης: Πέμπτη 13 Νοεμβρίου 2014

ΘΕΜΑ 1 ο : Η Αρχιτεκτονική ματιά σ’ ένα χώρο της πόλης : οδός Αιόλου

Το πρώτο θέμα αναδεικνύει τη σημασία του «βλέμματος του αρχιτέκτονα». Κάθε σπουδαστής της αρχιτεκτονικής οφείλει να συγκροτήσει έναν ιδιαίτερο, «προσωπικό» τρόπο με τον οποίο «βλέπει».
Οφείλει ο σπουδαστής να αναπτύξει την αρχιτεκτονική ματιά που θα τον βοηθήσει να κατανοήσει τον χώρο που τον περιβάλλει. Η κατανόηση από τον σπουδαστή της αρχιτεκτονικής, των λογικομαθηματικών εννοιών (έννοιες αντικειμένων, χωροχρονικοί προσανατολισμοί, αιτιότητες κλπ.) που συγκροτούν το περιβάλλον στο οποίο θα κληθεί να σχεδιάσει είναι μια σύνθετη λειτουργία η οποία απαιτεί συστηματική και εργώδη προσπάθεια.
Η σταδιακή συνειδητοποίηση των επιμέρους στοιχείων-μερών τα οποία συγκροτούν τον χώρο της πόλης απαιτεί εγρήγορση σε πολλά επίπεδα. Η πρόσληψη και αναγνώριση (αντίληψη) των πληροφοριών που υπάρχουν γύρω μας επιτυγχάνεται από τον σπουδαστή όταν αρχικά καταφέρει να αμφισβητήσει και να ανατρέψει τις τυχόν βεβαιότητες, στερεότυπα και προκαταλήψεις που έχει αναπτύξει.
Έπειτα η εργώδης πρόσκτηση της «αρχιτεκτονικής ματιάς» συγκροτείται από την συστηματική παρατήρηση, την καταγραφή και σημείωση (με κατόψεις, τομές-όψεις, προπλάσματα, εικαστικές εκφράσεις όπως φωτογραφία, κολάζ, κλπ.), την ανάλυση, κατανόηση, ταξινόμηση και εμβάθυνση του χώρου.
Τέλος, η προοδευτική ανάπτυξη της ικανότητας του σπουδαστή για την αναπαράσταση του χώρου που τον περιβάλλει συγκροτεί σταδιακά μια προσωπική και απροσδιόριστη «πνευματική εναίσθηση» που τελικά χαρακτηρίζει την προσωπικότητα κάθε αρχιτέκτονα.

Το μέρος της πόλης που θα μας απασχολήσει για τα επόμενα 6 μαθήματα είναι η οδός Αιόλου.

Η οδός Αιόλου συνιστά ένα άξονα πρός την Ακρόπολη. Διασχίζοντάς την από τα Χαυτεία (Σταδίου) βλέπεις συνεχώς τον Παρθενώνα. Το σημερινό όνομα της οδού και η αρχική της ονομασία ("Αιολική οδός") οφείλεται στο τέρμα της διαδρομής στο Ριζόκαστρο (βόρεια πλευρά της Ακρόπολης) όπου είναι το "Ρολόι του Κυρρήστου". (άλλως «Πύργος των ανέμων» ή «Αέρηδες») «Αέρηδες» .
Η οδός Αιόλου ένας από τους παλαιότερους δρόμους της Αθήνας (ίσως η πρώτη οδός της Αθήνας) που δημιουργήθηκε από το σχέδιο των Κλεάνθη και Σάουμπερτ το 1833, συγκεντρώνει όλα τα τυπικά χαρακτηριστικά δείγματα αρχιτεκτονικής της πόλης των Αθηνών.
Διακρίνονται 4 τμήματα με διαφορετικά χαρακτηριστικά : το τμήμα της Αιόλου από Χαυτεία (Σταδίου) έως Σοφοκλέους, Σοφοκλέους έως Ευριπίδου, Ευριπίδου έως Ερμού και Ερμού έως Αέρηδες.
Το τμήμα Α (Σταδίου - Σοφοκλέους), περιλαμβάνει σημαντικά δημόσια κτήρια όπως την οικία Σίμου,το Μέγαρο Μελά του Ernst Ziller, το νεοκλασικό κτήριο της Εθνικής Τράπεζας καθώς και το σύγχρονο κτήριο της Εθνικής Τράπεζας (1997-2002) έργο των Mario Botta, Ρ. Σακελλαρίδου και Μ. Παπανικολάου.
Στο δυτικό όριο της οδού Αιόλου βρίσκεται η πλατεία Κοτζιά που περιέχει αρχαιολογικό χώρο με σημαντικά ανασκαφικά ευρήματα.
Το τμήμα Β μεταξύ των οδών Σοφοκλέους και Ευριπίδου αποτελεί το ανατολικό όριο του τετραγώνου της Βαρβακείου Αγοράς και περιλαμβάνει κτήρια γραφείων και καταστημάτων διαφόρων εποχών, όπως η Εμπορική Τράπεζα του αρχιτέκτονα Κ. Κιτσίκη.
Το τμήμα Γ (μεταξύ των οδών Ευριπίδου και Ερμού) τέμνεται περίπου στο μέσον του από την οδό Κολοκοτρώνη, χαρακτηρίζεται από την οργανική δομή του αστικού ιστού, περιλαμβάνει κτήρια διαφορετικών εποχών, καθώς και σημαντικά πλατώματα και εκκλησίες όπως: o ναός της Αγ. Παρασκευής, της Παναγίας Χρυσοσπηλιώτισσας και της Αγίας Ειρήνης (έργο του Λύσσανδρου Καυταντζόγλου). Άλλα σημαντικά κτήρια είναι το ξενοδοχείο Βύρων, η οικία Σαλίβερου, το Ομβρελλοποιείο Τσιμωνίδη-Τσολάκη , η οικία Καβάκου και το Κατάστημα "Τσίλιας"
Το τμήμα Δ που καταλήγει στους βόρειους πρόποδες της Ακρόπολης, στην πλατεία των Αέρηδων με το γνωστό μνημείο (Ωρολόγιο του Κυρρήστου), περιλαμβάνει σημαντικά κτήρια, πλατώματα ( πλατεία Δημοπρατηρίου , πλατεία Αγοράς) και αναφέρεται σε πολύ σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία ( Βιβλιοθήκη Αδριανού , Ρωμαϊκή Αγορά , τον Μεντρεσέ των Αθηνών ). Επίσης στην περιοχή βρίσκονται το Ξενοδοχείο Αίολος , το νεοκλασικό που στεγάζει την 3η Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Αθηνών καθώς και το Μέγαρο Θεοδωρίδη .

Στην πρώτη φάση του θέματος θα γίνει αναγνώριση, κατανόηση και καταγραφή με σημειώσεις, με σκίτσα (τρισδιάστατα, δισδιάστατα) των χαρακτηριστικών της περιοχής μελέτης και στοιχείων της ή γεγονότων που κινούν το ενδιαφέρον (δρόμοι, κτίρια, αντικείμενα, φυσικά στοιχεία, άνθρωποι, κίνηση, σκηνές ζωής).
Τα σκίτσα θα είναι γρήγορα και θα συμπληρωθούν από φωτογραφίες. Μετά από την πρώτη γνωριμία και αναγνώριση του χώρου θα πρέπει, σταδιακά, να επικεντρωθείτε σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα το οποίο θα αποτελέσει το κεντρικό θέμα της διερεύνησής σας.
Στη δεύτερη φάση, κάθε σπουδαστής/τρια θα παρουσιάσει σε 2 άκαμπτους πίνακες διαστάσεων 50Χ70 το κεντρικό θέμα που θα επιλέξει από την πρώτη φάση εργασίας, με χρήση μέσων και τεχνικών που τον/την εκφράζουν καλύτερα και αποδίδουν εποπτικά το κεντρικό θέμα.
Καλή επιτυχία!
Ματθαίος Παπαβασιλείου

ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ: Η αναγνώριση του τόπου

« Βλέπω, κατανοώ, καταγράφω, εκφράζομαι »

Η πρώτη άσκηση μεταφέρει το μάθημα έξω, στον πραγματικό, καθημερινό χώρο της πόλης, σε επιλεγμένους δρόμους της.
Το αρχιτεκτονικό έργο είναι αναπόσπαστα δεμένο και σε συνεχή σχέση αλληλεπίδρασης με το φυσικό και δομημένο περιβάλλον του, τον «τόπο». Η αναγνώριση επομένως και η κατανόηση των χαρακτηριστικών του τόπου είναι πρωταρχική στις σπουδές της αρχιτεκτονικής.
Ο αστικός, καθημερινός χώρος ως μία ενιαία ολότητα,περιέχει τα επιμέρους στοιχεία και χαρακτηριστικά που τον συγκροτούν και δημιουργούν την ατμόσφαιρά του.Ο άνθρωπος ζεί μέσα στο χώρο και αλληλεπιδρά: κινείται, στέκεται, πράττει, του γεννιόνται σκέψεις και συναισθήματα. Σκοπός της άσκησης είναι μέσα από το στοχασμό, την παρατήρηση, το σχολιασμό και την αναπαράσταση επιλεγμένων περιοχών – δρόμων της πόλης να διερευνηθούν βασικές έννοιες και χαρακτηριστικά του αρχιεκτονικού χώρου, όπως ο χαρακτήρας, η συνθετική δομή, τα όρια, οι άξονες, η στάση και η κίνηση, σημεία αναφοράς κ.α.
Στην πρώτη φάση της άσκησης θα γίνει αναγνώριση, κατανόηση και καταγραφή, κυρίως με σκίτσα, αλλά και με σημειώσεις για τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του δρόμου. Οι φοιτητές θα σκιτσάρουν εκ του φυσικού με «γρήγορο» και προσωπικό τρόπο. Η εργασία μπορεί να συμπληρωθεί με φωτογραφίες.
Στη δεύτερη φάση της άσκησης κάθε φοιτητής θα επιλέξει και θα ασχοληθεί με μια αρχιτεκτονική παράμετρο του δρόμου την οποία και θα παρουσιάσει. Στόχος μας δεν είναι μόνο η μεταφορά μ’ ένα ενδιαφέροντα τρόπο εικόνων του δρόμου σε μια πινακίδα – αυτές είναι η πρώτη επαφή μας μ΄ ένα τόπο - αλλά κυρίως η κατανόηση αυτού που υπάρχει πίσω από την εικόνα. Η ερμηνεία, δηλαδή, των στοιχείων που βλέπουμε και η παρουσίαση ακριβώς αυτών των ερμηνειών. Πέρα από τα χωρικά δεδομένα, αλλά και το πώς κινούνται και ζουν οι άνθρωποι στο δρόμο, υπάρχουν κοινωνικά, ιστορικά, σημασιολογικά και ποιοτικά στοιχεία.
Επιλεγμένα στοιχεία και σχετικά σχόλια θα παρουσιαστούν πάνω σε ένα άκαμπτο, ελαφρύ πίνακα διαστάσεων 50x70 εκ. με τεχνικές και μέσα που εκφράζουν τον καθένα καλύτερα.

ΓΕΝΙΚΑ
Το μάθημα της Εισαγωγής στην Αρχιτεκτονική Σύνθεση, που διδάσκεται στο 1ο και 2ο εξάμηνο των σπουδών της Σχολής Αρχιτεκτόνων ως μία ενότητα, φέρνει το φοιτητή και τη φοιτήτρια σε μια πρώτη επαφή με τα μαθήματα Σύνθεσης, τα οποία διατρέχουν όλα τα επόμενα εξάμηνα ως βασικός κορμός άρθρωσης του Προγράμματος Σπουδών.
Το μάθημα ασχολείται με τον αρχιτεκτονικό χώρο: τα στοιχεία του, την γεωμετρία του, το βασικό του λεξιλόγιο, την κατανόηση και την αναπαράστασή του. Επιχειρούνται οι πρώτες συστηματικές προσπάθειες αρχιτεκτονικής σύνθεσης για το σχεδιασμό χώρων με στόχο να δεχθούν τις ανθρώπινες δραστηριότητες, τη ζωή.
Κατά τη διάρκεια του 1ου και του 2ου εξαμήνου οι φοιτητές θα επεξεργασθούν τέσσερα θέματα που αποτελούν μια ενότητα. Στα μαθήματα πραγματοποιείται βαθμιαία η γνωριμία με τις βασικές συνιστώσες της αρχιτεκτονικής και η αντιμετώπιση θεμελιωδών προβλημάτων της συνθετικής διαδικασίας.
Η προσπάθεια της συστηματικής εισαγωγικής προσέγγισης στην αρχιτεκτονική σύνθεση χαρακτηρίζεται από την επεξεργασία θεμάτων στα οποία δεν υπάρχουν ταυτόχρονα όλες οι παράμετροι που υπεισέρχονται στο σχεδιασμό του χώρου. Επιδιώκεται αρχικά η αντιμετώπιση του αρχιτεκτονικού προβλήματος με περιορισμένα σε αριθμό και πολυπλοκότητα δεδομένα και ζητούμενα.
Βασικές έννοιες της Αρχιτεκτονικής, όπως λειτουργία, κατασκευή, μορφή, νόημα, δομή, μέγεθος, αναλογίες, κλίμακα και τόπος, εισάγονται σταδιακά στα συνθετικά θέματα.
Στα τρία πρώτα συνθετικά θέματα (1ο εξάμηνο), το αρχιτεκτονικό πρόβλημα εισάγεται με τρόπους αφαιρετικούς, με περιορισμένες και σχηματοποιημένες τις καθοριστικές παραμέτρους.

ΣΤΟΧΟΙ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ
Το μάθημα επιχειρεί:
- Να αμφισβητήσει βεβαιότητες και να ανατρέψει κατά το δυνατόν στερεότυπα και προκαταλήψεις
- Να εξοικειώσει το φοιτητή και τη φοιτήτρια με νέους τρόπους σκέψης και εργασίας που χρησιμοποιούνται στην αρχιτεκτονική
- Να αναπτύξει τη φαντασία του
- Να καλλιεργήσει ικανότητες σύλληψης και απόδοσης του χώρου, που θα δημιουργηθεί από την συνθετική διαδικασία
- Να διευρύνει τους ορίζοντες για την κατανόηση του φυσικού και του δομημένου περιβάλλοντος
- Να αναπτύξει τις συνθετικές του δεξιότητες και να εμπλουτίσει τις θεωρητικές του γνώσεις

ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ – ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Το μάθημα της Εισαγωγής στην Αρχιτεκτονική Σύνθεση, όπως και όλα τα μαθήματα των Αρχιτεκτονικών Συνθέσεων, γίνεται στο σχεδιαστήριο σε μικρές ομάδες. Η στενή και συνεχής συνεργασία διδασκόντων - διδασκομένων και ο διάλογος ανάμεσά τους είναι καθοριστικά για την πορεία του μαθήματος. Η Αρχιτεκτονική, άλλωστε, δεν είναι ένας μονόλογος του δημιουργού, αλλά ένας διάλογος με το περιβάλλον, την κοινωνία, τους ανθρώπους με τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους, ένας διάλογος με όλη την προϋπάρχουσα γνώση και ιστορία.
Παράλληλα οι φοιτητές έρχονται σε μια πρώτη επαφή με βασικές έννοιες και γνώσεις που προσφέρονται με τη μορφή βιβλιογραφίας, διαλέξεων-προβολών, επισκέψεων. Με την γνωριμία και τη συνεργασία των μελών της ομάδας επιτυγχάνεται η δημιουργία κλίματος συζητήσεων πάνω στις εργασίες και πραγματοποιείται ένας καθημερινός πειραματισμός με απρόβλεπτα στοιχεία που καθιστούν απαραίτητη την ενεργό παρουσία και τη συμμετοχή στο μάθημα. Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες αλληλοδιδάσκονται από το έργο τους, όπως άλλωστε μαθαίνουν και από το έργο των μεγαλυτέρων συναδέλφων τους